Poreska uprava Republike Srpske nadležna je za registraciju i identifikaciju poreskih obveznika, utvrđivanje poreske obaveze, te između ostalog i za redovnu i prinudnu naplatu poreza i sporednih poreskih davanja. S druge strane, obaveza plaćanja poreza kao i sporednih poreskih potraživanja leži na poreskom obvezniku, odnosno svakom fizičkom ili pravnom licu koji je u skladu sa poreskim propisima Republike Srpske u obavezi da plati poresku obavezu.
Kada govorimo o obavezi plaćanja poreza, bitno je naglasiti da se ista ne gasi sa prestankom postojanja poreskog obveznika, bilo fizičkog ili pravnog. U tom smislu, ukoliko poreski obveznik – fizičko lice umre, odnosno nastupi činjenica smrti istog, za poreske obaveze tj. dugove poreskog obveznika solidarno odgovaraju naslednici istog do visine vrijednosti nasleđene imovine. U slučaju da vrijednost nasleđene imovine nije dovoljna za podmirenje cjelokupne poreske obaveze, preostali dio poreske obaveze se otpisuje, odnosno gasi.
S druge strane, kod poreskih obveznika - pravnih lica, imamo situaciju kada poreski obveznik prestaje postojati usljed pravnih posledica promjene statusne forme. U ovom slučaju za poreske obaveze odgovara pravni sljednik poreskog obveznika i to za cjelokupnu obavezu od momenta dospjeća iste.
Posebnu situaciju imamo u slučaju kada Poreska uprava svojim posebnim rješenjem utvrdi da se poreska obaveza ne može naplatiti od poreskog obveznika, bilo fizičkog ili pravnog, te u vezi sa navedenim plaćanje poreske obaveze naloži povezanim licima.
S tim u vezi, povezanim licima se smatraju članovi porodice poreskog obveznika, i to srodnici po krvi u pravoj liniji, braća i sestre, usvojenici i njihovi potomci koji žive u zajedničkom domaćinstvu sa poreskim obveznikom – fizička lica, odnosno lice koje kontroliše poreskog obveznika, lice koje kontroliše obveznik ili lice koje je pod zajedničkom kontrolom sa poreskim obveznikom – pravna lica.
U tom smislu, nadležni organ će u svakom konkretnom slučaju pokušati naplatu poreske obaveze od poreskog obveznika, i to iz novčanih sredstava, pokretne i nepokretne imovine, hartija od vrijednosti ili ličnih primanja. Međutim, ukoliko u postupku dobrovoljne ili prinudne naplate Poreska uprava ne uspije naplatiti obavezu, donosi posebno rješenje kojim utvrđuje povezanost lica i naplatu izvršava na istim predmetima naplate (iz novčanih sredstava, pokretne i nepokretne imovine, hartija od vrijednosti ili ličnih primanja ) povezanih lica.
Nadalje, Zakonom o poreskom postupku je propisano da fizičko lice koje ima neizmirene dospjele poreske obaveze se ne može registrovati kao poreski obveznik-samostalni preduzetnik, odnosno Poreska uprava mu neće dodijeliti JIB, kao i da pravna lica ne mogu biti registrovani poreski obveznici ukoliko njihovi osnivači imaju neizmirene dospjele poreske obaveze, ili druga pravna lica ovog osnivača imaju neizmirene poreske obaveze.
