OBJAVLJEN PRIRUČNIK „Vještačka inteligencija i birokratija“: AI kao alat za građanski nadzor nad institucijama

Novo digitalno izdanje publikacije „Vještačka inteligencija i birokratija: Terenski priručnik za građansku forenziku“ autora Velimira Šamare donosi detaljan i praktično osmišljen vodič za građane koji žele bolje razumjeti upravne postupke, javne odluke i rad institucija. Riječ je o otvorenom izdanju za 2026. godinu, namijenjenom slobodnoj edukativnoj upotrebi, sa jasnom porukom da vještačka inteligencija ne treba da zamijeni čovjeka, već da mu pomogne da preciznije čita, analizira i propituje birokratiju.

Publikacija na više od dvije stotine stranica obrađuje odnos između savremenih AI alata i administrativnog sistema, uz naglasak na ono što autor naziva građanskom forenzikom. Suština tog pristupa jeste da se javne tvrdnje, odluke i institucionalna obrazloženja ne prihvataju zdravo za gotovo, već da se pretvaraju u provjerljive činjenice kroz dokumente, zakonske procedure i zahtjeve za pristup informacijama. Priručnik zato ne nudi samo teorijska objašnjenja, nego i konkretne metode rada.

Poseban značaj ove publikacije je u tome što AI posmatra kao alat, a ne autoritet. U tekstu se detaljno objašnjava da vještačka inteligencija može pomoći u sažimanju i strukturisanju složenih akata, prepoznavanju šablonskog jezika, uočavanju nelogičnosti i pripremi nacrta žalbi ili dopisa, ali da odgovornost za tumačenje i postupanje uvijek ostaje na korisniku. Autor upozorava i na ograničenja takvih alata, kao i na potrebu provjere svakog važnog navoda kroz važeće propise i službene izvore.

Jedan od najpraktičnijih dijelova knjige odnosi se na komunikaciju građana sa upravom. Tu su predstavljeni gotovi modeli upita i analitičkih obrazaca koji mogu pomoći u čitanju upravnog rješenja, prepoznavanju formalizma, razlikovanju suštine od procedure i pripremi argumentovanog odgovora institucijama. Uz to, knjiga se bavi i širim temama, poput e-uprave, transparentnosti, borbe protiv korupcije, urbanističkih odluka i zaštite javnog interesa.

Priručnik „Vještačka inteligencija i birokratija“ zato nije samo tekst o tehnologiji, već prije svega knjiga o savremenom građanstvu. Njena osnovna poruka je da demokratija ne zavisi samo od postojanja institucija, nego i od sposobnosti građana da razumiju njihove odluke, postave pravo pitanje i insistiraju na odgovornosti. U vremenu kada su dokumenti sve složeniji, a birokratija sve zatvorenija u formalni jezik, ovakva publikacija može biti koristan alat svima koji žele aktivniji i informisaniji odnos prema javnom prostoru.

Preuzmi priručnik Vještačka inteligencija i birokratija

***

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.