Građani i privreda i dalje plaćaju šest puta više za prekogranične transakcije – CBBiH o putu BiH ka SEPA članstvu

O važnosti i potrebi pristupanja Bosne i Hercegovine Jedinstvenom području plaćanja u evrima (SEPA – Single Euro Payment Area) govori se već duže vrijeme. Među 41 državom koje su već članice ovog sistema, i unutar i izvan Evropske unije, nalaze se i naši susjedi: Hrvatska, Slovenija, kao i Crna Gora. Iako ekonomski snažno povezana sa SEPA regionom, Bosna i Hercegovina još uvijek nije dio ove mreže.

Kako su za Forbes BiH objasnili iz Centralne banke BiH (CBBiH), ulazak u SEPA predstavlja prvi stub Plana rasta EU za Zapadni Balkan, a integracija u SEPA sistem jedan je od važnih koraka na putu evropskih integracija. Osim političkih i regulatornih aspekata, benefiti za građane i privredu bili bi višestruki.

Jeftiniji i brži tokovi novca

Za Bosnu i Hercegovinu, čiji se više od 80% ukupne vanjskotrgovinske razmjene obavlja sa zemljama članicama SEPA-e, ulazak u ovaj sistem značio bi značajno smanjenje troškova prekograničnih transakcija. Dodatno, bh. dijaspora – koja učestvuje sa približno 10% u ukupnom BDP-u kroz doznake – uglavnom živi u SEPA državama, pa bi članstvo omogućilo jeftinije, brže i sigurnije slanje novca ka domovini.

„Istraživanja Svjetske banke pokazuju da građani i firme na Zapadnom Balkanu trenutno plaćaju šest puta veće provizije za prekogranične transakcije u odnosu na one u SEPA području“, navode iz CBBiH i dodaju: „Uspostavljanjem članstva stvoriće se uslovi da naknade za ovakve transakcije budu jednake onima unutar zemlje.“

Gdje je BiH u procesu?

U ovom trenutku, zakonodavni okvir Bosne i Hercegovine nije u potpunosti usklađen sa evropskim regulativama neophodnim za pristupanje SEPA području. Prema analizi Centralne banke BiH, potrebne su dodatne regulatorne reforme radi transpozicije EU zakonodavstva, naročito Direktive o platnim uslugama (Payment Services Directive 2 – PSD2). To je osnovni preduslov za ispunjavanje kriterijuma koje je propisalo Evropsko platno vijeće.

Za razliku od zemalja EU koje ovakve reforme sprovode na nacionalnom nivou, u BiH većina reformi mora se implementirati na entitetskom nivou, što dodatno komplikuje i usporava proces.

Koordinacija na više nivoa

Centralna banka BiH koordinira institucionalnu saradnju sa domaćim institucijama kako bi se obezbijedila regulatorna ekvivalencija. U Koordinacionom odboru za SEPA priključenje učestvuju entitetska ministarstva finansija, agencije za bankarstvo Republike Srpske i Federacije BiH, kao i Udruženje banaka BiH.

Dok CBBiH ima ključnu ulogu u postizanju tehničke interoperabilnosti, entitetske institucije obezbjeđuju regulatornu usklađenost, a banke se već pripremaju za tehničku i operativnu primjenu SEPA platnih šema.

Kako navode iz Centralne banke, u toku su pripreme aplikacije za članstvo koju BiH treba podnijeti Evropskoj komisiji i Evropskom platnom vijeću. „Kada entitetska ministarstva usvoje izmjene zakona u skladu sa direktivama EU, steći će se uslovi za podnošenje aplikacije za članstvo u SEPA“, poručuju iz CBBiH, dodajući da bi to moglo biti ostvareno već tokom ove godine.

Slijedi tehnička faza

Nakon što zakonodavni okvir bude usklađen, slijedi druga faza – tehnička implementacija i postizanje pune interoperabilnosti između domaćeg i evropskog platnog sistema. CBBiH već radi na pronalaženju najefikasnijih tehničkih rješenja kako bi, čim BiH postane članica SEPA-e, platni promet mogao brzo i operativno zaživjeti na dobrobit građana i privrede.

Uprkos administrativnim i institucionalnim izazovima, priključenje Bosne i Hercegovine SEPA sistemu biće značajan korak ka modernizaciji finansijskog sektora i približavanju standardima Evropske unije.